امامت در پرتو قرآن و سنت

امامت در پرتو قرآن و سنت

بازخوانی اندیشۀ امامت در لغت‏ نامۀ دهخدا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
سطح چهار امامت تبیینی مرکز تخصصی امام‌شناسی، قم، ایران
چکیده
اندیشۀ امامت از محوری‌ترین و اساسی‌ترین باورهای شیعیان است. ترسیم درست این اندیشه و بازتاب آن در منابع برجسته و پرمراجعه مهم به‌نظر می‌آید. لغت‌نامۀ دهخدا یکی از منابعی است که به‌خاطر برخورداری از جایگاه شگرف در مراجعات مخاطبان و تأثیر انکارناپذیر در راهبرد علمی پژوهشگران که به دریافت معانی از این کتاب اهتمام دارند، نقشی بسیار پررنگی را ایفا می‌کند. ازاین‌رو اطمینان از اعتبار محتوای این کتاب در ارائۀ مسائل امامت اهمیتی فزاینده دارد. درون‌مایۀ لغت‌نامه علی‌رغم غنای بی‌نظیر در بیان مفاهیم واژگان فارسی، در توضیح برخی از کلمه‌های مرتبط با امامت با کاستی‌های روشی و محتوایی همراه است. از این رهگذر در این نوشتار با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، بازنگری جدی در معارف شیعیِ نمایه‌شده در این اثر حجیم صورت گرفته، نقاط قوت و ضعف رصد شده و صحت محتوای آنها در مباحث مختلف مورد اعتبارسنجی قرار گرفته است. بررسی موشکافانۀ لغت‌نامه، کاستی‌های روشی و محتوایی گوناگونی چون اعتماد بر منابع نامعتبر و غیرشیعی، کم‌دقتی در طرح مباحث امامتی، عدم طرح مباحث مهم امامتی، طرح مباحث مخالف با باورهای امامیه، استنادهای سست و بی‌بنیان و چینش‌های جهت‌دار به‌عنوان دستاورد پیش‌روی خوانندگان قرار می‌دهد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

1

نویسنده English

Ali Shirkhodai
چکیده English

1

کلیدواژه‌ها English

لغت نامه
دهخدا
امامیه
شیعه
عصمت
غدیر
مرجع
* قرآن کریم.
ابن‌بابویه، محمد بن علی، الأمالی، تهران: کتابچی، 1376ش.
ــــــــــــــــــــــــــ، عیون أخبار الرضا؟ع؟، تهران: نشر جهان، 1368ش.
ابن‌تیمیه، احمد بن عبدالحلیم، منهاج السنة النبویة، تحقیق محمد رشاد سالم، بیروت: مؤسسة قرطبة، چاپ اول، 1406ق.
ابن‌حجر هیثمی، احمد بن محمد، الصواعق المحرقة علی أهل الرفض و الضلال والزندقة، مصر: المطبعة المحمدیة، بی‌تا.
ابن‌فارس، احمد‌، معجم مقاییس اللغة، قم: دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول، 1404ق.
ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر، تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1419ق.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت: دار احیاء التراث العربی، چاپ اول، 1408ق.
امینی، عبدالحسین، الغدیر، قم: مرکز الغدیر للدراسات الاسلامیة، چاپ اول، 1416ق.
تهاونی، محمدعلی، کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، بیروت: مکتبة لبنان ناشرون، 1996م.
جرجانی، علی بن محمد، شرح المواقف، قم: الشریف الرضی، 1415ق.
خزاز رازی، علی ‌بن ‌محمد، کفایة الاثر فی النصّ علی الأئمة الاثنی عشر، مصحح: حسینی کوه‌کمری، قم: بیدار، 1401ق.
دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه دهخدا، تهران: انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، چاپ دوم از دوره جدید، 1377ش.
راغب اصفهانى، حسین ‌بن ‌محمد، مفردات الفاظ القرآن‏، تصحیح: صفوان عدنان‏ داوودى، بیروت: دار القلم، ‏1412ق.
سیوطی، جلال‌الدین، الدر المنثور، بیروت: دارالفکر، 1424ق.
شوشتری، نورالله، احقاق الحق، تهران: مکتبة الاسلامیة، 1437ق.
طبرسی، احمد ‌بن ‌علی، الاحتجاج على أهل اللجاج، محقق و مصحح: محمدباقر خرسان، مشهد: نشر مرتضى‏، 1403ق‏.
طبرسى، فضل بن حسن، مجمع البیان فى تفسیر القرآن، تحقیق محمدجواد بلاغى، تهران: انتشارات ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش.
طوسی، محمد بن ‌حسن، قواعد العقائد، بی‌جا: بی‌نا، بی‌تا.
کریمی، محمد، «معرفی و بررسی موسوعه کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم»، مجله معارف عقلی، ش9، ۱۳۸۷ش.
لکهنوی، میرحامد حسین، عبقات الانوار، قم: انتشارات نبأ، 1386ش.
مفید، محمد بن‌ محمد، الإفصاح فی الإمامة، قم: المؤتمر العالمی لألفیة ‌الشیخ المفید، ۱۴۱۳ق.‏
میلانی، سید علی، جواهر الکلام فی معرفة الإمامة و الإمام، قم: انتشارات الحقائق، چاپ اول، 1392ش.