امامت در پرتو قرآن و سنت

امامت در پرتو قرآن و سنت

تحلیل و نقد پاسخ شیخ مفید به ادعای اجبار مردم بر بیعت با امیرالمؤمنین (ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی؛ حوزه علمیه مروی، تهران، ایران.
2 دانش آموخته سطح دو حوزه علمیه مروی، تهران، ایران.
چکیده
باتوجه به جایگاه امامت و خلافت در میان مسلمین و لزوم پاسخگویی به ادعاهای پیرامون آن، این پژوهش با هدف پاسخگویی به پرسش اصلی «پاسخ شیخ مفید (ره) به ادعای اجبار مردم بر بیعت با امیرالمؤمنین (ع) چگونه تحلیل و نقد می‌شود؟» سامان یافته است. نگارندگان با روش توصیفی - تحلیلی و با استفاده از ابزار کتابخانه‌ای به بیان، تحلیل و نقد پاسخ شیخ مفید (ره) به این پرسش خواهند پرداخت. نتیجه آنکه شیخ مفید (ره) با تکیه بر سند و استفاده از منابع عامه، اخبار واردشده مبنی بر بیعت اجباری را دارای ضعف سندی می‌داند. ایشان معتقد است که مبنای ادعای اجبار، اغراض سیاسی و دنیوی مدعیان است؛ هرچند نقدهایی به این پاسخ وارد به نظر می‌رسد، اما در مجموع پاسخ متقن ارزیابی‌شده و ادعای بیعت اجباری پذیرفته نخواهد بود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

1

نویسندگان English

Amirhosein Mansouri Nouri 1
Sajad Shahbazi 2
1 1
2 1

کلیدواژه‌ها English

1
ابن ابی‌الحدید، عبدالحمید بن هبةالله، (بی‌تا)، شرح نهج البلاغة، قم: مکتبة آیة الله المرعشی نجفی.
ابن‌اثیر، مبارک بن محمد، (1399ق/1979م)، النهایة فی غریب الحدیث والأثر، بیروت: المکتبة العلمیة.
ابن‌خلدون، (بی‌تا)، تاریخ ابن‌خلدون، دار احیاء التراث العربی، بیروت - لبنان، چاپ چهارم
ابن‌شهرآشوب، (بی‌تا)، معالم العلماء فی فهرست کتب الشیعة و أسماء المصنفین قدیما و حدیثا‌، بی‌جا: حیدریه.
ابن‌منظور، (1414ق)، لسان العرب، بیروت: دار الصادر.
ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، (1417ق)، الفهرست، بیروت: دارالمعرفة.
احمدنژاد محمود و داورپناه، نعمت، (1394ش)، «مفهوم‌شناسی بیعت در فرهنگ اسلامی و نقش آن در اثبات امامت»، شیعه‌شناسی، ش50، ص135-162.
تفتازانی، سعدالدین، (1409ق)، شرح المقاصد، قم: الشریف رضی.
جرجانی، علی بن محمد، (1412ق)، شرح المواقف، قم: الشریف الرضی.
جعفریان، رسول، (1382ش)، تاریخ خلفا، قم: دلیل ما.
خطیب بغدادی، احمد بن علی، (1417ق)، تاریخ بغداد، بیروت: دارالکتب العلمیة.
ذهبی، شمس‌الدین، (1382ش)، میزان الاعتدال فی نقد الرجال، بیروت: دار المعرفة للطباعة و النشر.
ــــــــــــــــــــ، (بی‌تا)، تاریخ الاسلام، بی‌جا: بی‌نا.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد بن مفضل، (1404ق)، المفردات فی غریب القرآن، قم: دفتر نشر کتاب.
رجبی دوانی، محمدحسین، 15/2/1402، https://imanoor.com/blog/imam-ali.
شیبانی، احمد بن حنبل، (1411ق)، اصول السنة، عربستان: دار المنار.
طبری‌، ابوجعفر محمد بن جریر، (۱۴۰۹ق)، تاریخ الامم والملوک‌، بیروت: مؤسسة ‌الاعلمی للمطبوعات.
طوسی، محمد بن حسن، (۱۴۱۷ق)، الفهرست، قم: منشورات الشریف الرضی.
عبدالمحمدی، حسین، (1395ش)، «نقدی بر دیدگاه مادلونگ دربارۀ بیعت با امام ‌علی؟ع؟ و ریشۀ جنگ‌های جمل، صفین و نهروان در کتاب جانشینی حضرت محمد؟ص؟»، پژوهشنامۀ کلام، ش50، ص67-91.
غزالی، ابوحامد، (1421ق)، الاقتصاد فی الاعتقاد، بیروت: دارالهلال.
غضنفری، سعادت و وحیدی، شهاب‌الدین، (1393ش)، «جانشینی امام علی؟ع؟ و رخداد غدیر؛ بررسی و نقد دیدگاه رابرت گلیو»، شیعه‌پژوهی، ش3، ص75-96.
غلام‌پور‌‌، علیرضا، (1393ش)، «رفتارشناسی سیاسی طلحه و زبیر بر پایۀ مکاتبات در دورۀ خلافت امام علی؟ع؟»، تاریخ اسلام در آیین پژوهش، ص69-90.
فاکر میبدی، محمد، (1376ش)، «بیعت و نقش آن در حکومت اسلامی»، حکومت اسلامی، ش5، ص180-260.
کریمی، علی، (1385ش)، «چگونگی بیعت با امیرالمؤمنین؟ع؟»، مجلۀ تاریخ اسلام، ش27، ص31-50.
مادلونگ، ویلفرد، (1930م)، جانشینی حضرت محمد، مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی.
محدر، تقی و یاوری سرتختی محمدجواد، (1397ش)، «واکاوی نسبت مشروعیت و بیعت در حکومت علوی»، حکومت اسلام، ش3، ص65-94.
محمدی ری‌شهری، محمد، (1390ش)، سیاست‌نامه امیرالمؤمنین؟ع؟، قم: مؤسسه علمی و فرهنگی دارالحدیث.
مفید، محمد بن محمد، (1367ش)، الجمل النصرة لسید العترة / نبرد جمل، تهران: نشر نی.
یعقوبی، احمد بن اسحاق، (بی‌تا)، تاریخ یعقوبی، بیروت: دار الصادر.