امامت در پرتو قرآن و سنت

امامت در پرتو قرآن و سنت

اثبات منصوص ‏بودن امامت امیرالمؤمنین براساس روش استقرای شهید صدر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش آموخته سطح چهار امامت تطبیقی، مرکز تخصصی امام شناسی، قم، ایران.
چکیده
استقرا مسئله‌ای سرنوشت‌ساز درحوزه‌هایی مانند معرفت‌شناسی، فلسفۀ علم و روش‌شناسی است که با جستجو در موارد جزئی و تفحص در آنها، به کسب گزاره‌های کلی می‌پردازد. استقرا از روش‌های رایج برای کسب معرفت است که با گسترش علوم تجربی اهمیت بسزایی یافته است. ازاین‌رو همواره دغدغۀ دانشمندان بوده که چگونه می‌توان از این گزاره‌ها نتیجۀ یقینی گرفت. فیلسوفان مکتب تأییدگرایی معتقدند آغاز علم، ادراک حس است و استقرا به وسیلۀ مشاهدات تجربی به یقین منجر خواهد شد. از طرفی ارسطو و پیروانش معتقدند با مبانی عقلی، استقرا نتیجۀ یقینی دارد. شهید صدر با ابداع روش جدید خود که شواهد و قرائن را به عنوان «اخبار عن حس» همچون یک کلی در نظر می‌گیرد، میان این گزاره‌ها پیوندی برقرار می‌کند؛ به گونه‌ای که مخاطب خود را در برابر یک برنامۀ پیوسته میابد که هر بخشَش، بخش دیگری را تکمیل می‌کند. ایشان از علم اجمالی و نظریۀ احتمالات برای اثبات نظریۀ خود کمک گرفته است. بنابراین، هدف این مقاله آن است که با استفاده از روش شهید صدر، مشهورترین و مهم‌ترین گزاره‌های تاریخی، قرآنی و متواترات حدیثی در شأن حضرت علی را به عنوان گزاره‌های برگرفته از شواهد حسی استقرا کند و به نسبت‌سنجی این گزاره‌ها و کشف میزان احتمال آنها در پنج گام با هدف غایی رسیدن به یقین موضوعی در به اثبات منصوب‌بودن امامت حضرت علی بپردازد و روشی جدید و یقینی را در عرصۀ مهم جانشینی پیامبر اسلام ارائه کند. ازاین‌رو، این روش گامی مهم و ضروری در مسئلۀ امامت و جایگزینی بعد از پیامبر اسلام است.

عنوان مقاله English

1

نویسنده English

Hamed Kananimoghadam
1
چکیده English

1

کلیدواژه‌ها English

1
* قرآن کریم.
ابن‌اثیر، مجدالدین، (1399ق)، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، تحقیق طاهر احمد الزاوى و محمود محمد الطناحی، بیروت: المکتبة العلمیة.
ابن‌بابویه، محمد بن علی (صدوق)، (1362ش)، الخصال، مصحح علی‌اکبر غفارى، قم: جامعه مدرسین.
ابن‌حزم، علی بن احمد، (2007م)، رسائل ابن‌حزم الأندلسی، تصحیح و تنظیم احسان عباس، بیروت: مؤسسة العربیة للدراسات و النشر.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، (1375ش)، الاشارات و تنبیهات، چاپ اول، قم: نشر البلاغة.
ابن‌فارس، احمد، (1399ق)، معجم مقاییس اللغة، تحقیق عبدالسلام محمد هارون، قم: دارالفکر.
ابن‌کثیر، ابوالفداء اسماعیل، (بی‌تا)، البدایة و النهایة، تحقیق علی شیری، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم، (١٤١٣ق)، لسان العرب، بیروت: دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع.
ابوالفداء، عمادالدین، (بی‌تا)، المختصر فی اخبار البشر، چاپ اول، قاهره: المطبعة الحسینیة المصریة.
اصبهانی، ابونعیم احمد بن عبدالله، (1394ق)، حلیة الأولیاء و طبقات الأصفیاء، مصر: دار أم‌القری.
تهانوى، محمد علی، (1996م)، موسوعة کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، المحقق خالدی عبدالله، بیروت: مکتبة لبنان ناشرون.
حلی، حسن بن یوسف، (1363ش)، جوهر النضید و رسالة التصویر و التصدیق، قم: انتشارات بیدار.
جرجانی، الشریف، (1370ش)، التعریفات، تهران: ناصرخسرو.
خوارزمی، الموفق بن احمد، (1411ق)، المناقب، المحقق الشیخ مالک المحمودی، قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
زبیدی، مرتضی، (1306ق)، تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت: دار مکتبة الحیاة.
سخاوی، عثمان بن محمد، (1414ق)، التحفة اللطیفة فی تاریخ المدینة الشریفة، بیروت: الکتب العلمیة.
صدر؟رح؟، محمدباقر، (1343ق)، الاسس المنطقیة لللاستقراء، قم: دار الصدر؟رح؟ مرکز الابحاث والدراسات التخصصیة للشهید الصدر؟رح؟.
طبری، محب‌الدین، (بی‌تا)، الریاض النضره فی مناقب العشرة، بیروت: دارالکتب العلمیة.
طوسی، محمد بن محمد نصیرالدین، (1380ش)، بازنگری اساس الاقتباس، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
عصامی المکی، عبدالملک، (١٤١٩ق)، سمط النجوم العوالی فی أنباء الأوائل والتوالی، تحقیق عادل احمد عبدالموجود و علی محمد معوض، چاپ اول، بیروت: دار الکتب العلمیة.
غزالی، ابوحامد محمد بن محمد، (بی‌تا)، المستصفى من علم الاصول، تحقیق عبد الشافی محمد عبدالسلام، بیروت: دار الکتب العلمیة.
کنتوری، میرحامدحسین، (1411ق)، عبقات الأنوار فی إمامة الأئمة الأطهار، محقق غلامرضا مولانا، قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی.
هیثمی، ابوالحسن نورالدین، (1414ق)، مجمع الزوائد و منبع الفوائد، تحقیق حسام‌الدین القدسی، قاهره: مکتبة القدسی.
آستانه مقدسه رضویه، (1415ق)، شرح المصطلحات الکلامیة، مشهد: آستانة الرضویة المقدسة مجمع البحوث الإسلامیة.
ابن‌حنبل، احمد، (1416ق)، مسند الإمام أحمد بن حنبل، المحقق أحمد محمد شاکر، قاهره: دار الحدیث.
امینی، عبدالحسین، (1397ش)، الغدیر در کتاب و سنت و ادب، ترجمه سید ابوالقاسم حسینی ژرفا، تصحیح سید مهدی نبوی، قم: انتشارات امامت اهل بیت؟عهم؟.
بحرانی، سید هاشم، (1427ق)، اللامع النورانیة، مصحح محمد درودی، قم: دارالتفسیر.
حمیری، سعید، (1948م)، الحور العین، المحقق کمال مصطفى، قاهره: مکتبة الخانجی.
خمینی، روح الله، (1378ش)، کشف الاسرار، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی؟رح؟.
زمانی، مهدی، (1389ش)، تاریخ فلسفه غرب، تهران: انتشارات دانشگاه پیام‌نور.
سروش، عبدالکریم، (1380ش)، تفرج صنع: گفتارهایی در اخلاق و صنعت و علوم انسانی، تهران: مؤسسۀ فرهنگی صراط.
سید مرتضی، علی بن حسین، (1398ش)، الشافی فی الإمامة، تحقیق محمدحسین درایتی، مشهد: آستان قدس رضوی بنیاد پژوهش‌های اسلامى.
صدر؟رح؟، محمدباقر، (1394ش)، امامان اهل بیت مرزبانان حریم اسلام، قم: دار الصدر؟رح؟.
طریحی، فخرالدین، (1360 ش)، مجمع البحرین، محقق احمد حسینی اشکوری، تهران: مکتبة المرتضویة.
عبدالرحمن، عبدالخالق، (2019م)، البیان المأمول فی علم الاصول، بی‌جا: المکتبة الشاملة الذهبیة.
عاملی، سید جعفر مرتضی، (1385ش)، الصحیح من سیرة النبی الأعظم، قم: مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث.
فراهیدی، خلیل بن احمد، (1409ق)، العین، تحقیق مهدی مخزومی و ابراهیم سامرایی، قم: مؤسسه دارالهجرة.
قمی، ابوالقاسم، (1363ش)، قوانین الاصول، قم: حوزه علمیه اسلامی.
کاپلستون، فردریک چالرز، (1393ش)، تاریخ فلسفه، ترجمه مجتبوی سید جلال‌الدین، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
کرمی، محمدجواد، (1386ش)، ترجمه معالم المدرستین، قم: دانشکده اصول دین.
گیلیس، دانالد، (1381ش)، فلسفه علم در قرن بیستم، ترجمه حسن میانداری، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.
مامفورد، استیون، (1397ش)، متافیزیک، ترجمه محمد یوسفی، تهران: ققنوس.
مجتهد شبستری، محمد، (1379ش)، هرمونوتیک قرآن و سنت، چاپ چهارم، تهران: طرحی نو.
مصباح یزدی، محمدتقی، (1372ش)، آموزش فلسفه، تهران: نشر سازمان تبلیغات اسلامی.
مکارم شیرازی، ناصر، ( 1381ش)، پیام قرآن، تهران: دارالکتب الاسلامیة.
یعقوبی، احمد بن اسحاق، (1389ش)، تاریخ یعقوبی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.