چکیده

یکی از مهمترین آراء اهل‌سنت، درمسئلة «امامت و رهبری» نظریة «حرمت خروج برحاکم جائر» است که از دیرباز به رغم ناهمخوانی آن با مبانی حاکمیت الهی، به عنوان یک حکم فقهی مورد وفاق اکثریت علمای اهل‌سنت و الگویی عملی در امرِحاکمیت جوامع اسلامی بوده ‌است.

این نظریه اگرچه با مخالفتهایی ازسوی برخی فقهای اهل‌سنت هم چون ابوحنیفه و متکلمین معتزلی و حتی برخی از علمای اشعری مواجه بوده است؛ اما ازسوی اهل‌سنت با استناد به برخی روایات و اجماع و یا «مصلحت‌اندیشی‌ در امر مسلمین» به عنوان یک نظریه، دراندیشه امامت و رهبری جامعه اسلامی مطرح شده که در سالهای اخیر با ایجاد موج بیداری در برخی جوامع اسلامی به چالش کشیده شده است.

نتیجه نظریه فوق، تحمیل حاکمان جور و عدم اجرای صحیح دستورات اسلامی در جامعه اسلامی گردید و در طولانی مدت منجر به تحمل سختی ها و محنت های طاقت فرسا بر مسلمین و نفوذ و سیطره بیگانگان و حتی دست اندازیهای فراوان بر فرهنگ و اعتقادات امت اسلامی شد؛ از این رو نقدهای مختلف عقلی، روایی و تاریخی بر این نظریه صورت گرفت. این مقاله نیز به نقد نویی بر این نظریه، براساس آیات قرآن کریم با محوریت تفاسیر اهل‌سنت پرداخته است و ناهمخوانی آن را با کلام الهی نشان می دهد.