امامت در پرتو قرآن و سنت

امامت در پرتو قرآن و سنت

واکاوی اصل باوری امامت در آثار شیخ صدوق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش‌آموختۀ سطح چهار امامت تبیینی مرکز تخصصی امام‌شناسی و عضو پیوسته انجمن علمی امامت حوزه، قم، ایران.
چکیده
ازجمله مباحث چالش‌برانگیز در عرصۀ امامت‌پژوهی، اصل‌بودن یا نبودنِ امامت است که روشن‌شدن آن، تأثیر فراوانی در شناخت جایگاه و منصب امامت و ایمان و کفر کلامیِ انسان‌ها دارد. ازاین‌رو چنین پرسشی در پیش روی پژوهشگران قرار می‌گیرد که شیخ صدوق به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین دانشمندان مدرسۀ کلامی قم، نسبت به اصل باوری امامت، چه دیدگاهی دارد؟ وی به‌عنوان یکی از شاخص‌ترین محدث‌متکلمان، همانند بیشتر دانشمندان امامیه، امامت را اصلی از اصول دین می‌انگارد و با انعکاس آیات، روایات و بیان‌های اصحاب، به شیوۀ محدث‌متکلمان و همچنین با بیان‌های آشکار، اصل باوری امامت را روشن و مبرهن نموده است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، دلایل و شواهد شیخ صدوق را انعکاس داده است که در بیان آیات، آیۀ 30 سورۀ بقره و در روایات، ضرورت وجود خلیفه، امام، حجت و عالم در امر شریعت و همچنین روایات مرگ جاهلی بیان شده؛ افزون بر آن که روایات همسانی انکار امامان با انکار خدا و رسول و درنتیجه کفر کلامی منکران نیز ذکر و بر مطرح‌بودن این دیدگاه در بین اصحاب امامان تأکید شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

1

نویسنده English

Mohammad Kazem Esmaeili
emamat
چکیده English

1

کلیدواژه‌ها English

1
* قرآن کریم.
ابن‌بابویه، محمد بن علی، کمال الدین و تمام النعمة، ترجمه: علی‌اکبر غفاری، تهران: اسلامیه، 1395ق.
ــــــــــــــــــــــــــــ، الاعتقادات، قم: مؤسسه الامام الهادی؟ع؟، 1418ق.
ــــــــــــــــــــــــــــ، الأمالی، تهران: کتابچى، 1376ش.
ــــــــــــــــــــــــــــ، الخصال، قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1362ش.
ــــــــــــــــــــــــــــ، علل الشرائع، قم: داورى، 1385ش.
ــــــــــــــــــــــــــــ، فضائل الشیعة، تهران: اعلمی، بی‌تا.
ــــــــــــــــــــــــــــ، من لا یحضره الفقیه، قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1413ق.
ــــــــــــــــــــــــــــ، الهدایة [فی الاصول و الفروع]، قم: مؤسسه الامام الهادی؟ع؟، 1418ق.
امینـی، عبدالحسـین، الغدیـر فی الکتاب و السنة و ألادب، قم: مؤسسة دائـرةالمعارف الفقه الإسلامی، 1436ق.
توران، امداد، «ساختار عقاید اسلامی در کلام امامیه»، شیعه‌شناسی، سال یازدهم، ش44، 1392ش.
ـــــــــــــ، شیخی، داوود، «معیارشناسی اصل‌بودن امامت در واکاوی معیاری اصول دین»، پژوهشنامه کلام، سال اول، ش1، 1396ش.
حلی، حسن بن یوسف، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، قم: مؤسسة الامام الصادق؟ع؟، 1382ش.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ قرآن، بیروت: دارالقلم، 1412ق.
الزبیدی، محمد مرتضی، تاج العروس من جواهر القاموس، بیروت: دار الفکر، ۱۴۱۴ق.
طریحی، فخرالدین بن محمد، مجمع البحرین، تهران: مرتضوى، 1375ش.
طالقانی، سید حسن، «مدرسه کلامی قم»، نقد و نظر، سال هفدهم، ش1، 1391ش.
فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، قم: نشر هجرت، 1409ق.
فیومى، احمد بن محمد، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی، قم: مؤسسه دار الهجرة، 1414ق.
مصطفوى، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1368ش.
یزدی مطلق، محمود، امامت‌پژوهی، مشهد مقدس: دانشگاه علوم اسلامی رضوی، 1381ش.